Genesis 6: Waren de “zonen van God” engelen? De Nephilim in de Bijbel.

Door Prof. Dr. Daniel C. Afonso · Bijgewerkt op
De Kerk heeft niet vastgesteld wie de “zonen van God” waren die, in Genesis 6,1-4, de “dochters van de mensen” als echtgenoten namen. Het is een kwestie van interpretatie, en de traditie kent twee antwoorden. Het oudste antwoord ziet in hen engelen, zoals in het Boek van Henoch. Het andere antwoord, verdedigd door Sint-Augustinus en overgenomen door Sint-Thomas van Aquino, ziet in hen de vrome nakomelingen van Seth. Dit is de interpretatie die de katholieke theologie doorgaans volgt, na Augustinus.
Samenvattend
- “`html
- De tekst: Genesis 6,1-4 spreekt over de “zonen van God”, de “dochters van de mensen” en de Nephilim, die in de Nieuwe Vulgaat vertaald worden als “reuzen”. “`
- Hemelse openbaring: komt voor in het em’Boek van Henoch, een werk dat de Kerk niet heeft opgenomen in het canon.
- Leeswijze:** Augustinus (De Stad van God*, boek XV, alinea 23) en Sint Thomas (
- Woord van Jezus: na de opstanding: «zij trouwen niet en worden niet uitgegeven aan de echt, maar zijn als engelen in de hemel» (Mt 22,30).
- Wat geloof is: De Kerk leert dat de engelen zuivere geesten zijn, maar heeft de betekenis van Genesis 6,1-4 niet gedefinieerd.
De tekst van Genesis 6,1-4
“`htmlHet zesde hoofdstuk van Genesis begint met een korte en enigmatische scène, kort voor de zondvloed. In het Hebreeuws zegt vers 2:
“``«וַיִּרְאוּ בְנֵי־הָאֱלֹהִים אֶת־בְּנוֹת הָאָדָם כִּי טֹבֹת הֵנָּה» (Gn 6,2, texto massorético)
De Nova Vulgata vertaalt de verzen 2 en 4 als volgt:
`“`html«videntes filii Dei filias hominum quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus, quas elegerant» (v. 2). «Gigantes erant super terram in diebus illis et etiam postquam ingressi sunt filii Dei ad filias hominum, illaeque eis genuerunt: isti sunt potentes a saeculo viri famosi» (v. 4).
In het Portugees, onze vertaling: “Toen de zonen van God zagen dat de dochters van de mensen mooi waren, namen zij vrouwen uit allen die zij wilden.” Er waren reuzen op aarde in die dagen, en ook nadat de zonen van God zich met de dochters van de mensen hadden verenigd en hen zonen baarden, de machtigen van vroeger, beroemde mannen.”
“`Het is belangrijk op te merken wat het Hebreeuws zegt. De tekst maakt niet duidelijk of de nefilim (הַנְּפִלִים) deze zonen zijn. Er staat dat ze in het land waren “in die dagen, en ook daarna”. De zonen die geboren werden uit deze verbintenissen worden gibborim (הַגִּבֹּרִים) genoemd, dat wil zeggen, de helden. Het woord nefilim komt terug in Numeri 13,33, waar de verkenners zeggen dat ze “de nefilim, zonen van Anak” hebben gezien. De Nieuwe Vulgaat vertaalt dat daar ook met “reuzen” (“reus, filii Enac”), en de Septuaginta gebruikt gígantes in Genesis 6,4.
Eerste lezing: de zonen van God zouden engelen zijn
De uitdrukking «kinderen van God» (bené ha-Elohim) duidt in andere teksten op hemelse wezens. In Job 1,6 zegt het Hebreeuws dat de «kinderen van God» zich presenteerden bij de Heer, en de Septuaginta vertaalt: «de engelen van God» (hoi ángeloi tou Theou). In Job 38,7 prijzen de «kinderen van God» terwijl ze zingen, de sterren van de ochtend. Sint-Augustinus kent deze vertaling ook voor Genesis: «De Zeventig Vertalers zeiden dat het engelen van God en kinderen van God waren, wat niet in alle handschriften voorkomt» (De Stad van God XV, 23).
De meest uitgewerkte versie van deze interpretatie is te vinden in het Boek van Henoch, geschreven onder de naam van de patriarch, de zevende na Adam. In de Engelse vertaling van R. H. Charles, staat er: «En de engelen, de zonen van de hemel, zagen hen en begeerden hen, en zeiden tegen elkaar: ‘Kom, laten wij voor onszelf vrouwen kiezen onder de zonen der mensen en kinderen verwekken’» (1 Henoch 6,2). Verder staat er dat ze «grote reuzen» voortbrachten (7,2).
Maar het Boek van Henoch is niet geschreven in de Schrift voor de Kerk. Augustinus erkent dat Henoch iets van goddelijke oorsprong heeft geschreven, omdat Judas dit in zijn brief vermeldt, en hij legt uit waarom deze geschriften niet in het canon zijn opgenomen: hun ouderdom maakte ze verdacht, en de geschriften die in zijn naam circuleren, met hun “fabelen over de reuzen”, worden door de verstandigen als niet van hem afgedaan (De Stad van God XV, 23).
Tweede lezing: Augustinus en de zonen van Seth
“`htmlAugustinus behandelde de kwestie met voorzichtigheid. Over de geesten die, naar verluidt, vrouwen achtervolgden, schrijft hij: “ik waag het niet om iets daartoe te bepalen”. Maar wat betreft Genesis is hij standvastig: “ik geloof niet dat de heilige engelen van God op die manier konden vallen” (XV, 23). De brief van Petrus over de zondevalle engelen (2Pd 2,4) verwijst, naar zijn mening, naar degenen die samen met de duivel in het begin vielen.
“`Het belangrijkste argument is de tekst zelf. Na te hebben gesproken over de “zonen van God”, zegt de Heer dat zijn Geest niet in de mensen zal blijven, “omdat ze vlees zijn”, zoals Augustinus citeert (Gen 6,3). Voor Augustinus toont de Schrift “zonder enige ambiguïteit” aan dat het om mensen ging. Het waren de nakomelingen van Seth, die, “de gerechtigheid verlaten hebbend”, zich lieten verleiden door de samenleving van de nakomelingen van Kaïn. De oorzaak was een ongeordende liefde: “deze liefde verstoord, verwaarloosden de zonen van God God en beminden de dochters der mensen” (XV, 22).
En de reuzen? Augustinus antwoordt dat lichamen van buitengewone grootte ook in andere tijden geboren worden, zoals dat van een reusachtige vrouw in Rome, kort voordat de Goten de stad plunderden. Het is niet verwonderlijk, concludeert hij, dat er reuzen geboren zijn uit de nakomelingen van Seth.
Thomas van Aquino: Summa Theologica I, vraag 51, antwoord 3, argument 6
Thomas van Aquino behandelt de vraag naar de lichamen die engelen zouden aannemen. De zesde bezwaren citeert Genesis 6,4: indien de zonen van God kinderen verwekten, dan verwekken engelen. In het antwoord volgt hij Augustinus:
«De heilige engelen van God konden op geen enkele manier vóór de zondvloed op die manier vallen. Daarom worden de ‘zonen van God’ begrepen als de zonen van Seth, die goed waren, en de Schrift noemt degenen die geboren werden uit de stam van Kaïn ‘dochters van de mensen’.» (Sint Thomas van Aquino). De Summa Theologica. Ik, vraag 51, antwoord 3, punt 6)
Hij voegt eraan toe dat het niet verwonderlijk is dat uit deze huwelijken reuzen zijn geboren, want niet iedereen was een reus, “maar er waren er veel meer vóór de zondvloed dan daarna”. De onderliggende reden staat in het lichaam van het artikel. Om een werk van leven te verrichten, is leven nodig, en het lichaam dat door een engel wordt aangenomen, leeft niet. Het Catechismus bevestigt dat engelen “puur geestelijke wezens” zijn (nr. 330). Dit is een theologische stelling van Thomas, en geen definitie over de betekenis van Genesis 6.
Wat zegt Jezus over de engelen en het huwelijk?
`In antwoord op de vraag over de opstanding zegt Jezus: “In de opstanding zullen ze niet trouwen of van vrouw afstammen, maar ze zullen zijn als engelen in de hemel” (Mt 22,30, Nova Vulgata: “sed sunt sicut angeli in caelo”).
`Het is belangrijk om niet meer van een zin te verwachten dan wat ze zegt. Jezus spreekt over de opgestane doden, en niet over Genesis 6. Hij laat echter zien dat het huwelijk niet tot de conditie van de engelen behoort, wat in overeenstemming is met de interpretatie die mensen in Genesis ziet. Hij beslist de exegese niet, omdat hij niet zegt wat gevallen engelen wel of niet kunnen doen.
Wat is kwestie van geloof en wat is discutabel?
Het is een geloofswaarheid dat er engelen bestaan, geestelijke en niet-lichamelijke wezens (Katechismer, nr. 328). Het is een gangbare leer van de Kerk dat zij persoonlijke en onsterfelijke schepselen zijn (nr. 330). De identiteit van de “zonen van God” in Genesis 6 is een kwestie van interpretatie. In de teksten van Denzinger-Hünermann die we hebben geraadpleegd, vonden we geen definitie daarvan. De interpretatie van Augustinus, die door Sint Thomas wordt overgenomen, heeft een groot gewicht in de Latijnse theologie, maar blijft een theologische mening en geen dogma.
Om een overzicht van de leerstelling te krijgen, lees De engelen in de Bijbel en Gevallen engelen.
Veelgestelde vragen
Os filhos de Deus de Gênesis 6 eram anjos?
A Igreja não definiu. A leitura angélica aparece no Livro de Enoque. Agostinho e São Tomás entendem os descendentes de Set e rejeitam que santos anjos pudessem cair assim (Suma Teológica I, q. 51, a. 3, ad 6).
O que são os nefilins?
Em Gn 6,4 e Nm 13,33 o hebraico traz nefilim. A Nova Vulgata traduz por «gigantes». Em Gn 6,4 o texto diz que já estavam na terra naqueles dias, e os filhos das uniões chamam-se gibborim, os poderosos.
O Livro de Enoque faz parte da Bíblia?
Não faz parte da Bíblia católica. Agostinho reconhece que Enoque escreveu algo de divino, mas explica que esses escritos ficaram fora do cânon por serem de origem incerta (A Cidade de Deus XV, 23).
Os anjos podem casar ou ter filhos?
Segundo Jesus, na ressurreição os homens «são como anjos no céu», sem casamento (Mt 22,30). São Tomás ensina que os anjos, sem corpo próprio, não geram. É tese teológica dele, apoiada no Catecismo, n. 330.
Qual é a leitura católica de Gênesis 6?
Não há definição. Agostinho e São Tomás leem nos «filhos de Deus» os descendentes de Set. Não é dogma.
Reacties