Święta Maria, matka Pana

«Jak to możliwe, że matka Pana mojego przyjdzie do mnie?» (Łk 1,43)

I. Przeniesienie Arkii Przymierza do Jerozolimy

Scena przeniesienia Arkii Przymierza do Jerozolimy, opisana w Pierwszej Księdze Kronik, jest jednym z najbardziej solennych i radosnych momentów w historii religijnej Izraela. Dawid zorganizował procesję całego narodu, z muzyką, śpiewami i tańcami, aby przewieźć Arkę do miejsca wybranego przez Pana jako miejsce Jego zamieszkania. Arka była najświętszym symbolem obecności Bożej wśród Izraelitów: złotym skrytką zawierającą tablice prawa, manę i kij Aarona, miejscem, gdzie chwała Boga spoczywała na cherubach. Po umieszczeniu Arkii w miejscu przygotowanym przez Dawida, on sam ofiarował dary i pokutne ofiary, a lud powrócił do domów po błogosławieństwie.

Wczesna tradycja chrześcijańska widziała w Marii nową Arkę Przymierza: ona, która zawiera nie kamienne tablice prawa, ale żywe Słowo, nie manę z pustyni, ale Chleb Niebios, nie kij Aarona, ale kwiat wyrastający z korzenia Jessego. Porównanie to nie jest wymuszoną alegorią: sam tekst Ewangelii Łukasza wizyty Marii sugeruje to poprzez podobieństwa werbalne i strukturalne do opowieści o Arkii w 2 Księgi Kronik. Podobnie jak Dawid skakał z radości przed Arką, tak Jan skakał z radości w łonie Elżbiety przed Marią; podobnie jak Dawid zawołał: «Jak to możliwe, że Arka Pana przyjdzie do mnie?», tak Elżbieta wykrzyknęła: «Jak to możliwe, że matka Pana mojego przyjdzie do mnie?».

II. Typologia Arkii i Wizyta Marii

Zgodność między przeniesieniem Arkii do Jerozolimy a podróżą Marii do górskiej krainy Judei jest postrzegana przez liturgię jako jeden z najbardziej przekonujących przykładów typologii biblijnej: rzeczywistość Starego Testamentu zapowiada i prefigurowa rzeczywistość Nowego, która ją przewyższa i spełnia. Arka zawierała Słowo Boże zapisane na kamieniu. Maria niesie Słowo Boga wcielone. Przeniesienie Arkii było wielką procesją z wielkim aparatem. Maria poszła «szybko» z prostotą miłości. Arka przebywała trzy miesiące w domu Obed-Edom, zanim weszła do Jerozolimy (por. 2 Krn 6,11). Maria spędziła trzy miesiące w domu Elżbiety (por. Łk 1,56).

Te podobieństwa ukazują, że obecność Marii niesie ze sobą obecność tego, którego nosi: tak jak dom Obed-Edom był błogosławiony przez Arkę podczas trzech miesięcy jej pobytu, tak dom Elżbiety jest nawiedzony łaską podczas trzech miesięcy przebywania Marii. Błogosławieństwo, jakie Arka przynosiła Izraelowi, było obecnością Bożej chwały uosabianej przez ten święty symbol. Błogosławieństwo, jakie Maria przynosi do domu Elżbiety, to Syn, którego nosi, który już działa przez swoją Matkę przed narodzeniem, sprawiając, że Jan Chrzciciel wyskakuje z radości.

III. «Matka Mego Pana»: tytuł poprzedzający Efes

Wyznanie Izabeli: «Jak mogę zasłużyć, by Matka Mego Pana przyszła do mnie?» (Łk 1,43) stanowi pierwsze jawne ogłoszenie boskości Maryi w Nowym Testamencie. Słowo „Pan”, Kyrios w języku greckim, było terminem używanym w Biblii greckiej do określenia niepojętego imienia Boga. Nazwając Jezusa „moim Panem”, Izabela wyznaje pod wpływem Ducha Świętego boskość tej, która nosi Go we swoim łonie. Nazwując Maryję „Matką Mego Pana”, Izabela zapowiada o około czterech wiekach definicję z Efesu: Maria jest Matką Boga, ponieważ jest Matką Jezusa, który jest Panem, czyli Bogiem.

To wyznanie Izabeli nie jest wynikiem dedukcji teologicznej, ale rodzi się z spotkania z obecnością Chrystusa, ułatwionego przez obecność Maryi. Jest to doświadczenie poprzedzające doktrynę, przeżycie poprzedzające sformułowanie, spotkanie, które ustanawia stwierdzenie. Kościół, celebrując tę Mszę, uznaje w Izabeli prototyp wszystkich pokoleń, którzy, spotykając Maryję, doświadczają obecności Syna i są natchnieni do wyznania Jego panowania.

IV. Maria, nowa Arka Przymierza niosąca Pana światu

Nowa Msza z Kolekcji, pierwsza w Czasie Wspólnym, przedstawia Marię jako nową Arkę Przymierza, która niesie Pana światu i przekazuje Go tym, którzy przyjmują ją z wiarą. Typologia biblijna Arki nie zmniejsza unikalności Maryi; przeciwnie, oświetla głębokość korzeni starozakonnych, na których opiera się mariologia Nowego Testamentu. Kościół celebrujący tę Mszę jest zaproszony do uznania obecności Pana w Marii, którą nadal niesie, i do przyjęcia jej tak jak Izabela: z pokorą, radością i wyznaniem, że to, co ona niesie, wykracza poza naszą zdolność odbioru.

Wyrażenie Izabeli: «Jak mogę zasłużyć?» stanowi właściwe nastawienie duchowe wobec Maryi; nie jest to postawa uważająca się za godną przyjęcia Matki Pana, ale uznająca swoją godność i właśnie dlatego otwarta na łaskę, która ją przewyższa. Pokora wyrażona przez Izabeli jest pokorą, którą Maryja będzie głosić w swoim Magnifikacie jako kryterium miłości Bożej: «Bóg patrzy na pokorę swojej sługi» (Łk 1,48), «Bóg wywyższa pokornych» (Ps 147,6). Izabela jest wywyższona, ponieważ uznaje swoją małość. Maryja jest wywyższona, ponieważ uznaje się za służącą. A Pan, którego obie niosą w swoim życiu, to Ten, który nadal wywyższa pokornych i obdarowuje głodnych błogosławieństwami.