“Er werd een bruiloft gevierd in Kana” (Jo 2,1)

Caná van Galilea

Er bestaat geen eenduidige overeenstemming over de locatie van de evangelische stad Caná. Onder de verschillende kandidaten lijkt de Galileaanse stad Kafar Kanna, op slechts 10 kilometer van Nazareth, echter de grootste authenticiteit en traditie te bezitten. De stad presenteert zich als een klein stedelijk cluster op een zachte helling die afdaalt naar de vruchtbare vlaktes van Galilea, die thans intensief worden benut door de geavanceerde landbouw van de staat Israël.

Een pelgrim uit de 6e eeuw identificeerde deze stad als de evangelische stad, aangezien hij haar situerde op een dag reis van Sephoris. De anoniem gebleven pelgrim beweerde zelfs de eigen stoel te hebben gebruikt waarop Jezus zat tijdens het beroemde huwelijk en de twee kruiken van het wonder te hebben gezien en aangeraakt, hoewel het onmogelijk is om dit verhaal met zekerheid te bevestigen. Wat we wel weten, is dat vanaf de 16e eeuw de locatie van het huidige ‘Santuario del Milagro’ werd erkend als de plaats van het evangelische bruiloftsfeest, aangezien enkele opgravingen een zaal met kolommen hadden onthuld die onmiddellijk deden denken aan een Byzantijnse basiliek of een kruisvaardersbouw, en dus een christelijke aanbidsplaats.

Recente archeologische onderzoeken neigen er echter toe te erkennen dat deze zaal eerder een synagoge, een Joods heilig gebouw uit de eerste eeuwen na Christus, was dan een Byzantijnse of kruisvaarderskerk, hoewel er ook latere christelijke graven zijn gevonden. Kortom, het is niet mogelijk met zekerheid te stellen dat deze plaats een aanbidsplaats was en dat het de plek was die de pelgrim anoniem beschreef.

Het is dus nog minder waarschijnlijk om met zekerheid te kunnen stellen dat deze locatie overeenkomt met die van het bruiloftsfeest in de Bijbel. Dit mag echter niet de betekenis van dit monument minderen, dat eind 19e eeuw door de Franciscanen werd gebouwd op het onlangs aangekochte terrein en door de kleine Latijnse christelijke gemeenschap ter plaatse werd gebruikt als gedenkteken en herinnering aan het evangelische wonder van Caná.

«Er was een bruiloft» (Johannes 2:1)

In plaats van ons te verliezen in de specifieke details van deze plaats, is het belangrijk om te onthouden dat de kolommen en kapiteel van de oude synagoge, die in de 16e eeuw werden ontdekt, werden gebruikt om de binnenplaats van de huidige kerk te ondersteunen, die, met zijn vrij eclectische, maar toch monumentale stijl, een zekere rust uitstraalt. In het heiligdom gewijd aan het ‘Wonder van Caná’ kunnen we de figuur van Maria aanschouwen: niet op zoek naar haar aanwezigheid in een heiligdom of in een deel van de kerk, maar door binnen te treden, laten we ons omarmen door de Maagd die de Kerk is geworden.

Het is geen toeval dat delen van een oude synagoge als basis dienden voor het atrium van de christelijke tempel. Als we in de Kerk de figuur van de Maagd erkennen, is het niet vreemd om te denken dat de authentieke elementen van het joodse geloof en de aanbidding als voorbereiding en steun dienden waarop Onze Lieve Vrouw haar monumentale geloof en aanbidding van de ware God bouwde, wiens definitieve openbaring plaatsvond door Jezus Christus.

Er moet echter aan herinnerd worden dat het episode van Kana in Galilea veel te leren heeft over ons geloof. Een eerste detail dat enkele vaders van de Kerk verraste, is dat het evangelie, hoewel rijkelijk gedetailleerd beschreven, de identiteit van de twee echtgenoten volledig overlaat. In deze overlaatheid zien we het teken van een spirituele interpretatie van het episode: er wordt alleen over Maria en Jezus gesproken, wat aangeeft dat zij de ware mystieke echtgenoten zijn, wiens bruiloft gevierd wordt in Kana.

Het wonder van Kana markeert het begin van het openbare ministerie van Jezus, een ministerie van de waarheid onderrichten en de zielen heilig maken, dat aan Hem door de Vader is toevertrouwd. Dit ministerie vestigt echter de Nieuwe Alliantie, die, net zoals de profeten het beschreven hebben ten aanzien van de oude alliantie met YHWH, goed wordt weergegeven door de bruiloftsmetafoor: net zoals YHWH zich verbond met het volk van Israël, zo verbond Jezus zich met Maria, die de plaats inneemt en het hele kerkelijk volk vertegenwoordigt, het mystieke volk van de ware aanbidders van God in geest en in waarheid (Jo 4,23).

Het is waar dat de Kerk pas zou ontstaan met de dood op het kruis, de vervulling van Jezus’ verlossende en verlossende missie, maar Maria voorspelde de Kerk door onbesmet met enige zonde te worden bewaard en haar plaats in te nemen vanaf het begin van Jezus’ openbaar leven. Het is geen toeval dat er een duidelijke parallel wordt waargenomen tussen het episode van Kana en dat van de dood op het kruis: de raadselachtige reactie van Jezus aan de Vrouw (Mijn tijd is nog niet gekomen, Jo 2,4) staat in verband met de vervulling van die tijd op het kruis (Mijn tijd is gekomen, Mc 14,41), voor de Vrouw (Jo 19,26).

De tijd die nog niet gekomen was, dat wil zeggen de verlossing, wordt op het kruis gerealiseerd met de geboorte van de Kerk, die uit Jezus’ zij wordt genomen, net zoals Eva uit Adams zij werd genomen.

Maria en de genadeBij het contempleren van Maria, de “Virgem gemaakt Kerk“, volgens de beroemde uitspraak van Sint Franciscus van Assisi, kunnen we beseffen dat het verhaal van Kana ons nog iets meer te leren heeft. Als Maria de ware geloof van het gekozen volk vertegenwoordigt, die zich vervult in de definitieve openbaring van de Messias die werd aangekondigd, is het niet minder waar dat de nieuwe Wet vooral, zoals Sint Thomas van Aquino leert, “een wet van genade” is. Jezus kwam niet alleen om het volledige gezicht van God te onthullen, door Zijn Eenheid en Drie-eenheid te openbaren, een mysterie van liefde onbekend voor de Joden, maar Hij verhefte ons ook naar een nieuwe conditie, de conditie van kinderen van God door adoptie door genade: dat is de essentie van de nieuwe Verbond.

Het evangelie van Kana is een van de teksten uit de Schrift die het beste laat zien hoe, in de economie van de bovennatuurlijke genade, Maria een uitzonderlijke plaats inneemt, die van “universele bemiddelster“. Maria is niet de bron van de genade, aangezien de bovennatuurlijke genade alleen van God kan komen en niet van Maria, die een schepsel is als wij. Volgens goddelijke wil is het echter Maria die de genade bemiddelt, door deze uit het hart van de Allerheiligste Drie-eenheid te halen en deze aan alle mensen te schenken.

Aan de ene kant brengt zij de gebeden en de lijden van de mensen, in dit geval de echte bruidsparen van Kana, naar de liefdevolle Harten van Jezus, bemiddelend zo, van onder naar boven, de verlangens van de mensen. Aan de andere kant, van boven naar beneden, verkrijgt zij van haar geliefde Zoon bemiddeling voor alle mensen, inclusief de materiële gratie of hulp, zoals bij het wonder van het wijnfeest in Kana, en de genade zelf, die ons kinderen van God maakt.

Het is niet toevallig dat het wonder van het wijnfeest zelf een spirituele interpretatie kan hebben: het water dat in wijn wordt veranderd, kan onze menselijkheid voorstellen die, door de bovennatuurlijke werking van de genade die in onze harten wordt ingeblazen, gedivineerd wordt, in de zin dat het één wordt met de goddelijke filiatie, “deelnemers aan de goddelijke natuur” (2 Petrus 1,4), en een tempel van de Allerheiligste Drie-eenheid wordt, waardoor het zo hoog boven onze menselijke natuur uitsteekt.

De Moeder van de KerkIn deze context ontdekken we dat wat we tot nu toe als “Maagd die tot Kerk wordt gemaakt“, een perfect model en voorbeeld van de Kerk zelf, beschouwden, door de bemiddeling van alle gratie die zij ten gunste van alle mensen verricht, als “Moeder van de Kerk“. Het evangelie van Kana begint Maria als “moeder” te noemen, hoewel dit in de betekenis van moeder van Jezus wordt begrepen (zie Jo 2,1).

Bovendien werd het wonder van Kana door de Vaders en Dokters van de Kerk geïnterpreteerd als een voorbode van ten minste drie sacramenten. Ten eerste de huwelijksviering, die, uitgaande van zijn natuurlijke vorm van wederzijdse instemming tussen man en vrouw (het eenvoudige water), een sacrament wordt, namelijk een effectief teken van de eenheid tussen Christus en de Kerk (ofwel het wijn). Het doopritueel kan ook goed worden weergegeven, zowel door de transformatie die het in de menselijke natuur aanbrengt, door deze te goddelijk maken met de heiligende genade, als door het feit dat het Evangelie ons vertelt dat de vaten die voor het wonder werden gebruikt, reinigingsvaten waren (Jo 2,6), een mooie afbeelding van de doop waarbij de zonde wordt weggewassen.

Ten slotte wordt het eucharistie-ritueel ook goed weergegeven door het wonder van Kana, zowel door de verwijzing naar wijn als door de transformatie van de substantie die in beide gevallen plaatsvindt. Het episode van Kana spreekt dus over de sacramenten van de Katholieke Kerk, die het geschenk en de belangrijkste missie zijn die onze Heer aan de Kerk heeft achtergelaten als zijn bruid, maar vooral werden ze eerst aan Maria gegeven als Moeder van de Kerk. Zij is die die altijd en tot het einde der tijden de Kerk en haar leden herinnert aan de roep die voor het eerst in Kana werd gedaan: “Doe alles wat Hij u zegt” (Jo 2,5). In het heiligdom van het Kana-wonder, net als in alle andere kerken op aarde, laten we ons daarom omarmen door de Moeder van de Kerk, door diegene die de Kerk met Christus heeft voortgebracht en die haar tot het einde der tijden zal beschermen met haar moederlijke zorg.

Het episode van de bruiloft van Kana staat centraal in de reflectie over de bemiddeling van Maria. De encycliek Redemptoris Mater van paus Johannes Paulus II besteedt een diepgaande analyse aan dit joanische verhaal als openbaring van Maria’s bemiddelende rol.

Verdergaande studie: verkennen van Mariologie, theologie van Maria, mariale verschijningen en de Postgraduaat in Mariologie.