De bijbelse grondslag voor de aanbidding van Maria
Vaticaan II (1962-1965) en paus Paulus VI (1970): Maria, een essentieel en onmisbaar element van het christelijke geloof.
Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) koos voor een ‘bijbelse’ benadering door de kwestie rond Maria niet in een afzonderlijk document te behandelen, maar in het document over de Kerk. Dit brengt twee verplichtingen met zich mee: je kunt niet over de Kerk spreken zonder Maria te noemen en je kunt niet over Maria spreken zonder de Kerk te noemen. De Moeder van Jezus is derhalve een essentieel element voor de Kerk.
Sint Paulus VI verklaarde in 1970:
«Als we christen willen zijn, moeten we marianen zijn, dat wil zeggen, we moeten de essentiële, vitale en providentiële band tussen Onze Lieve Vrouw en Jezus erkennen, die ons de weg wijst om Hem te leren kennen.»
De Rooms-Katholieke Kerk is ervan overtuigd dat Maria van Nazareth, de Heilige Moeder van de Heer, niet het centrum is, maar centraal staat in het christelijke geloof. Het accepteren van de Moeder van God is antwoorden op de vraag die Jezus aan zijn discipelen stelde:
«Maar jullie, wie zeggen jullie dat ik ben?» (Marcus 8:29, Matteüs 16:15, Lucas 9:20)
Het testament van Jezus aan het kruis (Johannes 19:25-27): de christologische vraag van Marcus 8:29 en de Maria-identiteit van het geloof
De vraag van Jezus vindt zijn weerspiegeling in de versen uit Johannes 19:25-27:
«Aan de voet van het kruis van Jezus stonden zijn moeder, zijn oma Maria, de vrouw van Cleofas, en Maria Magdalena. Toen Jezus zijn moeder zag en daar ook de geliefde discipel, zei Hij tot Zijn moeder: ‘Vrouw, zie, hier is je zoon’. En tot de discipel zei Hij: ‘Zie, hier is je moeder’.»Een van de meest duidelijke getuigenissen uit de Bijbel ten gunste van de ‘Mariaanse’ dimensie van onze geloof in Christus.
Het gaat om het testament van Jezus dat Hij aan Zijn Moeder zegt: “Hier is Uw Zoon” en aan de geliefde discipel: “Hier is Uw Moeder”. Maria staat bij de gekruisigde, samen met andere vrouwen en de geliefde discipel. Zij vertegenwoordigen het resterende geloof van Israël dat de tragedie van het Kruis omarmt in het paradoxale liefde van God.
Op de berg van de dood zien we het offer van de Zoon, maar ook existentiële wijze het offer van de moederlijke liefde. (Mededogen)
Naast alle interpretaties van de zoonliefde waarbij Maria aan de discipel wordt overgedragen, is er een diepere theologische bedoeling.
Diepe bedoeling van de universele Verlosser
Jezus is de uitlegger van de Vader:
“Niemand heeft God ooit gezien; de eniggeboren Zoon, die bij de Vader is, die Hem heeft uitgelegd [ἐξηγήσατο]” (Johannes 1,18)
Jezus onthult perfect de wil van de Vader aan de wereld en is de volledige belichaming van de Heilige Geest.
Op de kruisiging vinden we een dubbele uitleg (onthulling) van Jezus.
Jezus onthult aan Moeder en discipel:
[Moeder] Alle discipelen zijn Zijn zonen > [Zoon] De moederschap van Maria is universeel
Deze bijzonder ontroerende woorden vormen een onthullingsscène, want ze onthullen de diepe gevoelens van de stervende Christus en bevatten een rijkdom aan betekenissen voor het geloof en de christelijke spiritualiteit. De gekruisigde Messias stelt nieuwe liefdesrelaties tussen Maria en de christenen vast.
Jezus is de profeet van de Vader
Zie, zeg, Hier, Ontdekking
Jezus ziet Moeder
| verklaart: Hier is Uw Zoon
| Jezus ziet de discipel
| verklaart: Hier is Uw Moeder
Volgens Sint Johannes Paulus II is dit een onthulling, maar van wat?
“Jezus vertrouwt niet alleen Moeder aan de discipel toe, maar de discipel aan Maria, door haar een nieuwe missie van moederschap te geven”
Maria als nieuwe Sion, nieuwe Jeruzalem, Vrouw-Moeder van de Heer, universele Vrouw en Moeder. Op het Kruis creëert de Zoon de Moeder, want Jezus, als God, creëert wat Hij zegt, niet waren Zijn woorden Geest en Leven:
(Johannes 6,63)««Geest is die die levend maakt, het vlees is niets nuttig»» (Johannes 6:63). In deze zin is Maria de spirituele Moeder van de leerling, en de leerling wordt de spirituele zoon van Maria.
Volgens Sint Johannes Paulus II:
«Jesus legt met die woorden de marianische verering in de Kerk vast, waarvan Hij de wil kenmerkt door te willen dat elk leerling Maria een oprecht filiaal liefde toedraagt, waarvan zij de Moeder is naar de instelling van Jezus» (Citeer: Johannes 19:27b).
«Eis tà idia» (Johannes 19:27b): Maria in het diepste van zijn wezen ontvangen, het perspectief van het apostolaat
Hoe reageert de geliefde leerling op het sterfbedtestament van de Meester?
De Evangelist schrijft:
«Vanaf dat moment nam de leerling Maria in wat van hem was» (Johannes 19:27b).
Het originele tekst zegt: «entre las cosas propias». In een moderne vertaling zou men kunnen zeggen: ontving haar in zijn intimiteit. Is dit een eenvoudige uitspraak? Absoluut niet, want het is de laatste wil van Jezus op aarde, voor Hij naar de Vader opgaat, zoals beschreven in het Evangelie volgens Johannes.
Zo zei Sint Johannes Paulus II:
«Door ons vertrouwelijk aan Maria te wenden, neemt de gelovige, net als de apostel Johannes, ‘entre las cosas propias’ de Moeder van Christus op in zijn hele leven, dat wil zeggen in zijn menselijke en christelijke ‘ik’: hij neemt haar bij zich. Dit is de gemeenschap van leven die tussen hen tot stand komt dankzij Christus»
In plaats van «entre las cosas propias» te vertalen als «in zijn huis», wat de betekenis niet goed weergeeft, of «in zijn huisje», proberen we een dieper begrip te vinden. «Entre las cosas propias» betekent een morele, religieuze, spirituele eigendomsrelatie van zeer persoonlijke aard. Dit wordt aangetoond door andere passages in het Evangelie volgens Johannes.
«Ontvang Maria in je innerlijke ruimte»
Deze verbinding van geloof met Christus creëert de vitale context om het erfenis van de Meester te omarmen: de Geest en Zijn Moeder, die niet door de leerling worden gekozen, maar door de integriteit van zijn geloof ontvangen.
Sint Benedictus XVI voegt hieraan toe:
Maria moet worden ontvangen in het hart van ons leven, in onze innerlijke ruimte, in ons priesterschap van de gelovigen, in onze sacramenten, in onze taken.Johannes, de geliefde Zoon, nam Maria ‘in haar eigen huis’. Zo is het in de vertaling. Maar de Griekse tekst is veel dieper, veel rijker. We zouden kunnen vertalen: nam Maria in het diepste van haar leven, van haar wezen, eis tà idia, in de diepte van haar wezen. Maria met zich nemen betekent haar invoeren in de dynamiek van het hele bestaan, het is geen buitenstaander, en in al dit alles ligt het horizon van het apostolaat.
Paus Franciscus
Deze woorden van Jezus in het vooruitzicht van zijn dood uiten niet in de eerste plaats een zorg om de Moeder, maar vooral een openbaringsformule die het mysterie van een bijzondere reddingsmissie onthult. Jezus laat ons zijn Moeder als onze Moeder achter. Pas nadat hij dat deed, kon Jezus voelen dat ‘alles volbracht was’ (Jo 19,28). Aan de voet van het kruis, in het uur van de nieuwe schepping, leidt Christus ons naar Maria. Hij leidt ons naar haar omdat hij niet wil dat we zonder een moeder wandelen, en het volk ziet in die moederbeeld alle mysteries van het Evangelie. Het is niet naar wens van de Heer dat zijn Kerk een vrouwelijke figuur mist.
Om de bijbelse theologie van de consacration aan Maria te verdiepen, raadpleeg de apostolische exortatie Marialis Cultus van Paulus VI over de Maria-devotie in het leven van de Kerk.
Verdergaande studie: onderzoek Mariologie, Maria-theologie, Maria-optredens en de Postgraduaat in Mariologie.
Postgraduaat in Mariologie
Wil je je kennis van Mariologie verdiepen? Ontdek dan de Postgraduaat Mariologie van Locus Mariologicus, een academische opleiding die theologische strengheid, spirituele levenswijze en de levende traditie van de Kerk combineert.
Wil je mariologie serieus bestuderen?
Dit artikel is ontstaan uit de werken in de bibliotheek van Locus Mariologicus. De postgraduaat in mariologie brengt je naar dezelfde bron, met academische begeleiding: de Schrift, de Vaders van de Kerk en het Leergezag, van het eerste dogma tot hedendaagse kwesties.
Responses